Ông Phạm Linh đưa ra đánh giá: vào tháng 2/2009, thị trường đã phản ứng thái quá đối với các thông tin bất lợi. Mặt khác, do ảnh hưởng mạnh từ các tin tức khủng hoảng từ Mỹ, châu Âu, Nhật Bản... nên VN–Index đã rớt mạnh. Phản ứng quá mức của thị trường đã kéo VN–Index xuống thấp một cách bất hợp lý.

Thị trường đã phản ứng hợp lý

Theo ông, xu hướng thị trường sắp tới sẽ ra sao, đi lên hay đi xuống? Các thông tin bất lợi đã phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu giai đoạn vừa qua chưa?

Theo tôi, tháng 3, 4 thị trường đã “trả lại” hợp lý sau khi có sự suy giảm quá mức trước đó. Việc thị trường tăng điểm như vậy là hợp lý. Một số quan điểm cho rằng mức tăng đến 60% so với đáy được thiết lập tháng 2/2009 là quá nhiều. Nhưng tôi cho rằng đó là bình thường.

Ở mức giá hiện nay, khá nhiều cổ phiếu niêm yết có P/E vào khoảng 6 - 8 lần. Đây là mức phù hợp so với kết quả kinh doanh của công ty niêm yết. Và mức giá hiện tại cũng khá hấp dẫn cho việc đầu tư chứng khoán. Nhà đầu tư hiện đã có thể có mức lãi cao hơn lãi suất ngân hàng khi mua cổ phiếu của các công ty niêm yết có thương hiệu, thị phần và hiệu quả kinh doanh ổn định.

Chỉ số VN–Index nằm trong khoảng 320 – 340 điểm là hợp lý trong bối cảnh xu hướng phục hồi của nền kinh tế chưa thể hiện rõ ràng. Hiệu ứng từ chính sách kích cầu trong nước cũng như sự điều chỉnh từ kinh tế thế giới cần thêm thời gian mới bộc lộ rõ.

Ở khía cạnh khác, gần 90% công ty niêm yết của thị trường chứng khoán Việt Nam có thị trường trong nước. Kết quả sản xuất kinh doanh của đa số các doanh nghiệp này khá tốt nên nếu giá của những mã cổ phiếu này tăng cũng là bình thường.

Đáng chú ý là có những mã tăng rất mạnh nhưng không có lý do hợp lý cho việc tăng giá. Ví dụ cổ phiếu của một số công ty chứng khoán đã tăng bất ngờ, khi không có kết quả sản xuất kinh doanh tốt tương ứng.

Như vậy việc tăng giá mạnh của nhóm cổ phiếu tài chính là không bình thường, thưa ông?
Theo lý thuyết, cổ phiếu tài chính – ngân hàng sẽ phục hồi trước sự phục hồi chung của nền kinh tế. Nhưng giá một số cổ phiếu tài chính tăng mạnh như vừa qua không tương ứng với lợi nhuận họ công bố.

Nhà đầu tư mua cổ phiếu là mua một loại tài sản. Vì vậy họ phải hiểu rõ tại sao mình mua, với kỳ vọng rõ ràng về lợi suất. Nếu không rõ mà mua thì dễ bị thiệt hại do rơi vào bẫy giá. Câu hỏi đặt ra cho nhóm cổ phiếu tài chính là trong thời buổi khó khăn như vậy, lợi nhuận của họ đến từ đâu? Mức độ minh bạch của thông tin công bố đến đâu?

Theo tôi, trong thời gian tháng 5 và đầu tháng 6, một số mã cổ phiếu trong đó vẫn có các cổ phiếu tài chính sẽ có đợt tăng giá, kéo thị trường có các đợt sóng mới. Nhưng nhà đầu tư cần tỉnh táo đặt ra và trả lời các câu hỏi vừa nêu.

Nên chú ý tìm hiểu thêm và mua vào cổ phiếu của các công ty sản xuất hàng hóa với thị phần chủ yếu là nội địa. Lưu ý là cũng cần xem xét đến chất lượng các khoản phải thu của doanh nghiệp vì đây có thể là những khoản tổn thất rất lớn.

Nhà đầu tư kiếm lợi cần xem xét cả hai yếu tố. Thứ nhất là xem xét kết quả sản xuất kinh doanh và tình trạng tài chính của công ty niêm yết. Thứ hai là kiếm lợi khi mua bán do chạy theo hành động của nhiều người khác trên sàn giao dịch. Nếu chỉ áp dụng yếu tố thứ hai thì rất rủi ro ở thời điểm hiện tại.

Hết quý 2/2009 sẽ rõ xu hướng

Bao giờ xu hướng thị trường sẽ rõ rệt hơn, thưa ông?

Tôi cho rằng đến hết quý hai năm nay mới nhìn nhận rõ được xu hướng của thị trường chứng khoán. Hiện nay, nhiều công ty niêm yết vẫn trong giai đoạn dò hướng để tồn tại và phát triển bền vững. Tác động của kích cầu phải đến hết quý ba mới bộc lộ hết.

Sắp tới, nhóm cổ phiếu thép, vật liệu xây dựng có nhiều khả năng thuộc danh mục đầu tư tốt. Lý do là các ngành này sẽ chuyển động trước để đón đầu phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề của rất nhiều các nhà đầu tư cá nhân thường là không đủ kiên nhẫn để chờ đợi cơ hội. Không nhiều nhà đầu tư cá nhân nắm giữ cổ phiếu quá ba tháng.

Quan sát các quỹ đầu tư, chúng tôi thấy rằng các quỹ nước ngoài hiện chưa tham gia tích cực trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam.

Lý do là họ e ngại rủi ro cao từ tỷ giá. Còn các quỹ đầu tư trong nước thì đang quan sát xem tín hiệu tốt đã rõ ràng hơn hay chưa.

Khi nào các tín hiệu “bật đèn xanh”, xác định sự tăng trưởng trở lại của nền kinh tế thì các quỹ sẽ trở lại thị trường. Và theo tôi, các quỹ đầu tư trong nước sẽ tham gia thị trường trước.

Mặt tích cực được ghi nhận là nhiều quỹ đầu tư ở nước ngoài đang tỏ ra quan tâm hơn đến thị trường Việt Nam. Họ đánh giá Việt Nam (cũng như Trung Quốc, Ấn Độ...) thuộc nhóm nước có thị trường nội địa vững vàng. Mặt khác, đây là các thị trường đủ lớn để đảm bảo cho việc đầu tư lâu dài.

Liệu thị trường sẽ có những điều chỉnh với biên độ lớn không, thưa ông? Vai trò của các nhà đầu tư cá nhân thế nào?

Như trên đã nói, sau khi phản ứng đi xuống quá mức, thị trường đã trở lại mức hợp lý. Nhiều nhà đầu tư hào hứng tham gia giao dịch lại. Đa số họ là các nhà đầu tư cá nhân. Đặt trong tương quan thị trường bất động sản thanh khoản chưa cao, lãi suất ngân hàng không hấp dẫn thì việc đổ vốn vào chứng khoán là hợp lý.

Tất nhiên là sau các đợt tăng, thị trường sẽ có những phiên điều chỉnh, nhưng mức điều chỉnh không nhiều. Với nhà đầu tư, nếu cổ phiếu họ nắm giữ có khả năng tăng giá 50%, trong khi khả năng giảm giá chỉ là 15% từ nay đến hết năm 2009 hoặc hết quý 1/2010 thì họ vẫn có lợi nếu vẫn kiên nhẫn giữ trạng thái danh mục cổ phiếu của mình.

Các nhà đầu tư cá nhân trong nước dùng tiền đồng để giao dịch mua bán, nên họ không có mối lo ngại về tỷ giá. Đồng thời, họ cũng không phải giải trình kết quả như nhà đầu tư tổ chức. Vì vậy, họ là một lực mua bán đáng quan tâm, có tác động đáng kể đến thị trường.

VN-Index nằm trong khoảng 340 - 390 điểm

Theo ông, VN–Index tháng 5 và 6 sẽ là bao nhiêu?

Tôi cho rằng VN–Index sắp tới sẽ nằm trong khoảng 340 – 390 điểm.

Một dấu hiệu tích cực cho thị trường chứng khoán là nhiều nhà đầu tư đã tin tưởng vào sự phục hồi. Họ chính là những người đã chứng kiến giai đoạn thị trường đi xuống liên tục sau cao trào 2006 - 2007 nhưng vẫn không hoảng loạn. Vì vậy, họ đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam có sức đề kháng tốt hơn hẳn một số thị trường chứng khoán khác, do chính khả năng xoay xở của doanh nghiệp Việt Nam khi đa số đã trải qua giai đoạn rất khó khăn trong quá khứ.

Ghi nhận của chúng tôi cho thấy số tài khoản chứng khoán mới mở hiện đã tăng khoảng 15% so với đầu năm 2009. Nhiều nhà đầu tư chỉ tham gia đấu giá hai năm trước nay cũng trở lại mua cổ phiếu niêm yết, do thấy mức giá cổ phiếu niêm yết chỉ tương đương thời điểm đấu giá trước đây.

Mặt khác, tâm lý phòng ngừa rủi ro hiện nay đã tốt hơn. Khi ai cũng “thủ” sẵn một câu hỏi “Nếu thị trường mất thanh khoản thì sẽ thế nào?”, họ sẽ chuẩn bị phương cách dự phòng để ứng phó. Và đã phòng ngừa thì có ý nghĩa tích cực trong dài hạn cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ảnh hưởng từ thông tin của các thị trường Mỹ, châu Âu, Nhật Bản... đến thị trường Việt Nam ở mức nào, thưa ông?

Ảnh hưởng tâm lý từ các tác động bên ngoài là có, nhưng không nhiều. Mỹ, châu Âu... khó khăn, sẽ tác động không tốt đến các công ty làm hàng xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng dẫu sao, tình hình có xấu thì cũng đã bộc lộ rồi, ai cũng đã nhìn nhận và bây giờ mọi mặt đang có chiều hướng tốt lên.

Về xuất khẩu, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu và kim ngạch của các doanh nghiệp Việt Nam là nguyên liệu, nhiên liệu, hàng tiêu dùng cấp thấp và trung bình nhưng thuộc dạng thiết yếu.

Do vậy sự thay đổi nhu cầu của người tiêu dùng các nước nhập khẩu với nhóm hàng hóa này là không lớn lắm. Khả năng chi trả của người mua vẫn đảm bảo.

Dĩ nhiên, hàng xuất khẩu Việt Nam sẽ chịu cạnh tranh từ Trung Quốc. Nhưng ở phía đặt hàng, để đảm bảo nguồn cung ổn định, họ luôn có đơn hàng từ nhiều nước khác nhau. Như vậy, vẫn có đầu ra cho hàng hóa Việt Nam, không nên quá lo lắng.

Ông có khuyến cáo gì về hành động cho các nhà đầu tư cá nhân sắp tới?

Thứ nhất, nhà đầu tư phải có chiến lược, chiến thuật đầu tư riêng. Không nên chạy theo đám đông mà không hiểu tại sao lại mua bán những cổ phiếu đó.

Theo tôi, một nhà đầu tư cá nhân có thể chọn khoảng năm mã cổ phiếu để lập danh mục đầu tư là hợp lý.

Thứ hai, trong năm 2009 và đầu năm 2010, nhà đầu tư cần kiên nhẫn. Khi đã có danh mục, phải xác định rõ thời hạn mua – bán phù hợp.

Thời hạn này là 3 - 6 tháng hay một năm cũng là bình thường, đừng nôn nóng. Thiếu kiên nhẫn là nhà đầu tư sẽ mất cơ hội.

Chuyên gia chứng khoán NGUYỄN NGỌC TRƯỜNG CHINH (ảnh trên) đưa ra nhận định: “Thị trường tăng trưởng chưa an toàn, cần có thời gian và những dữ liệu tốt thì mới ổn định được”.

Đến quý 3 thị trường chứng khoán mới bền vững

Nhìn chung thị trường có những bước tăng ấn tượng. Dòng tiền đang quay trở lại. Ông nhận định như thế nào?

Sự tăng điểm của thị trường vừa qua chủ yếu là do tâm lý háo hức của nhà đầu tư. Tâm lý không còn u ám là do có nhiều thông tin tốt về kinh tế Việt Nam và thế giới.

Chẳng hạn xuất khẩu quý 1 tăng trưởng khá, chỉ số DPI trong vòng kiểm soát, nhiều công ty niêm yết công bố kết quả kinh doanh quý 1 có lợi nhuận, các chính sách kích cầu của Chính phủ đang phát huy tác dụng, chứng khoán thế giới (nhất là chứng khoán Mỹ) liên tục tăng điểm trong những phiên cuối tháng 4 đầu tháng 5…

Rõ ràng với những điểm cơ bản đó, tâm lý nhà đầu tư phấn chấn hơn cũng là bình thường. Tuy nhiên, có một điểm đáng chú ý là lực lượng nhà đầu tư nước ngoài hình như đang án binh bất động, xu hướng mua vào bán ra của họ không thật sự rõ ràng. Nếu như tháng 3, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng 153 tỷ đồng thì sang đến tháng 4, họ bán ròng 104 tỷ đồng.

Nhiều chuyên gia cho rằng, mức tăng điểm thời gian vừa qua giống như thời kỳ 2006, nghĩa là tăng bong bóng. Điều này ẩn chứa rủi ro cho những nhà đầu tư vui mừng thái quá?

Rủi ro thì thời kỳ nào cũng có. Nhà đầu tư ở thời kỳ này “khôn” hơn trước rất nhiều. Họ có thể “ngửi” được hơi nóng của thị trường, họ nhận biết và đánh giá thông tin chuyên nghiệp hơn, không còn nhìn vào lệnh của nhà đầu tư nước ngoài rồi hùa theo.

Khi thị trường có sóng thì nhà đầu tư lướt, đây là điều bình thường. Đừng nghĩ rằng chỉ những nhà đầu tư dài hạn mới là chuyên nghiệp.

Khi đã bước vào chứng khoán thì rủi ro luôn đi đôi với may mắn, quan trọng là người đầu tư biết rủi ro ở bước sóng nào để phòng tránh, không bị thiệt hại.

Với xu thế tăng trong những phiên đầu tháng 5, ông có thể dự đoán đường đi của VN-Index tương lai?

VN-Index có thể tăng trong khoảng từ 340 - 370 điểm trong tháng 5. Đây là số điểm mà nhiều chuyên gia khác cùng chung nhận định.

Theo tôi, các phiên giao dịch tăng chạm trần thời gian vừa qua là có vấn đề. Không khó để nhận ra rằng có những công ty làm ăn bết bát những chứng khoán của họ cũng tăng trần. Điều này nói lên rằng nhiều nhà đầu tư đang vui mừng thái quá. Do đó chắc chắn sẽ có sự điều chỉnh và thanh lọc lại, trong thời gian tới nhà đầu tư sẽ cơ cấu lại danh mục. Theo tôi, họ sẽ bán ra nhiều hơn mua vào.

Và như nói ở trên, động thái “im hơi lặng tiếng” và những bước đi “không giống ai” của các nhà đầu tư nước ngoài giai đoạn này là rất đáng ngờ. Vì thế, thị trường chứng khoán đi lên như thế chưa phải là ổn định dài lâu.

Tình hình tài chính các nước có nền kinh tế lớn trên thế giới vẫn chưa có gì sáng sủa, có khoảng 32 ngân hàng Mỹ vừa mới đóng cửa, nhiều ngân hàng lớn buộc phải tăng vốn…

Theo tôi, phải qua đến quý 3, quý 4 thì thị trường chứng khoán Việt Nam mới có thể bứt lên một cách ổn định được.

PV - QUỲNH AN thực hiện