Thị trường chứng khoán cuối tháng 3 vừa rồi đã có những phiên bứt phá mạnh về giá và thanh khoản. Khá nhiều phiên liên tục, giá trị giao dịch vượt qua mốc 500 tỷ đồng. Trong khi thời gian dài trước đó, có những phiên giao dịch tổng giá trị chỉ vài chục tỷ đồng.

Kích thích từ giá thấp và kiếm lợi ngắn hạn

Nếu ở khía cạnh lòng tin về sự phục hồi của nền kinh tế, chưa chắc các nhà đầu tư đã thấy yên tâm. Đọc báo, xem tivi, lên mạng hàng ngày, ai cũng biết là kinh tế thế giới còn lâu nữa mới có thể rời khu vực cấp cứu. Mà sau khi cấp cứu, phải nằm trong khu hồi sức, lại bồi bổ tĩnh dưỡng nhiều ngày rồi mới có thể lò dò ra đường tập đi, tập chạy. Nghĩa là tác động tích cực, ổn định từ bên ngoài là điều chưa thể xảy ra trong ngày một ngày hai.

Phố Wall cũng có những ngày dậy sóng, với vài phiên tăng điểm ấn tượng. Cùng với đó là sự phấn khởi cũng ngắn ngủi từ London, Tokyo hay Hồng Kông, Thượng Hải... Nhưng ngay sau đó, thị trường thế giới đã quay ngay lại với sự hoài nghi. Lòng tin về sự phục hồi tỏ ra quá sớm và không đủ sức trì kéo so với những đánh giá bi quan.

Nhưng thị trường tài chính vốn nhạy cảm với các tin tức và động thái mới. Dẫu sao, cố gắng của các chính phủ có nền kinh tế hàng đầu cũng làm giới đầu tư không quá suy sụp. Các quỹ, nhóm và cá nhân đầu cơ ngay lập tức nắm bắt các cơ hội tăng điểm ngắn ngủi để kiếm lợi từ chênh lệch giá. Trong khi mặt bằng giá cổ phiếu đã xuống thấp, tăng điểm dài sẽ khó, chứ tăng điểm ngắn hoàn toàn có thể xảy ra.

Ở thị trường chứng khoán trong nước, diễn biến cũng tương tự. Mặt bằng giá cổ phiếu đã nằm trong mức chấp nhận được với đa số, cho nên sẽ có nhiều người cùng buông câu rình thời cơ bắt cá. Hiện thời, với số tiền đầu tư khiêm tốn, vẫn có thể mua được số lượng nhiều nghìn cổ phiếu. Nói vui như một nhà đầu tư lâu năm ở sàn SSI, “chỉ cần ba trăm triệu đồng là đã làm giá, chi phối thị trường được”.

Dòng tiền vẫn sẵn sàng chảy

Tuần cuối cùng của tháng 3 vừa rồi là một tuần có nhiều hứng khởi với giới đầu tư chứng khoán. VN-Index đã chạy từ 235,5 điểm ngày 24/2 lên đến 280 điểm vào cuối tháng và còn tăng tiếp vào đầu tháng 4. Nhờ điểm tăng mạnh trong thời gian hứng khởi này, VN–Index đã tăng lên hơn mốc 320 điểm.

Các mã cổ phiếu như STB, SSI, SAM, REE, DPM, HPG, PVT, FPT... đã thay nhau nắm giữ vị trí có thanh khoản tốt nhất trong top 10 của thị trường. Riêng STB trong tháng 3 đã có 52,9 triệu đơn vị giao dịch. Thanh khoản tốt kéo thị giá nhiều cổ phiếu blue chips lên nhanh. Tin tức tốt cũng kéo nguồn tiền vãng lai chảy vào sàn.

Vào đầu tháng 4, thị trường vàng đã kém sôi động khi giá vẫn chốt trên dưới 20 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, thị trường địa ốc chưa hề ấm lên. Vì vậy, tiền đổ vào mua cổ phiếu được nhìn nhận là không đột ngột. Nhiều nhà đầu tư cá nhân rỉ tai nhau về nhóm đại gia X,Y,Z nào đó đồng lòng “kéo” thị trường lên để xả hàng. Những thông tin này cũng khó kiểm chứng, chỉ biết rằng 500 tỷ đồng giao dịch cho mỗi phiên là con số trước đó nằm mơ cũng không thấy.

Tiền mặt trong dân rõ ràng là không còn nhiều như năm 2007 – 2008. Tuy vậy, so với sự suy giảm của thị trường, lượng tiền hiện có cũng không thể gọi là ít. Mong muốn kiếm lợi ngắn hạn của số đông luôn có thể tạo ra những cơn sóng ngắn trên thị trường chứng khoán. Cộng thêm với đó là tác động mạnh từ chính sách cho vay kích cầu, khiến tiền mặt càng nhiều lên.

Nhiều chuyên gia tài chính – ngân hàng có chung nhận định rằng một tỷ lệ đáng kể tiền cho vay kích cầu đã “rẽ bước sang ngang” chảy vào sàn chứng khoán. Giống như một cánh đồng đang hạn, nay gặp dòng kênh đầy nước, tự nhiên có thêm sinh lực mà xanh tươi.

Còn bao nhiêu tiền nữa?

Cũng trong tháng 3, nhiều thông tin về “Việt Nam xuất siêu” được đăng tải trên các báo. Trong đó, giá trị xuất siêu chủ yếu là do xuất khẩu vàng mang lại. Lần đầu tiên trong nhiều năm, vàng từ Việt Nam công khai xuất khẩu với số lượng lớn. Các chuyên gia phân tích cho biết lượng vàng đó nằm trong dân, nay thấy giá vàng lên cao họ mang ra bán.

Các công ty kinh doanh vàng chớp thời cơ được bật đèn xanh xuất khẩu vàng, thu gom bán ra nước ngoài. Nhờ vậy, thị trường vàng sôi động. Lập tức, có những thông tin dự đoán rằng giá trị quy ra USD của số vàng do dân trong nước nắm giữ có thể lên đến 20 tỷ USD. Tất nhiên, về mặt lý thuyết, nếu thực sự có 20 tỷ USD vàng thì cũng có thể có chuyện chừng đó vàng cùng một lúc xông ra “tham gia thị trường”. Nhưng giá trị hàng chục tỷ USD sẽ rất có ý nghĩa, khi đặt bên cạnh quy mô giao dịch 500 tỷ đồng một phiên (tương đương 30 triệu USD).

Nhìn trong mối quan hệ tương hỗ của dòng tiền, có thể hy vọng về nguồn lực đầu tư còn rất lớn vẫn còn là “vẻ đẹp tiềm ẩn”. Nếu có tín hiệu tốt từ thị trường, không khó để hy vọng dòng tiền nhàn rỗi từ dân sẽ trở nên bận rộn.

Nhưng để dòng tiền từ dân chảy mạnh, vẫn cần có một lòng tin vào sự phục hồi và phát triển ổn định từ nền kinh tế. Và đó phải là một cơ sở đáng tin cậy, chứ không phải là các phát biểu mang tính võ đoán, chẳng hạn “nếu có tiền, bây giờ tôi cũng mua cổ phiếu” như đã từng xảy ra.

TRẦN ĐÌNH LONG